Research Focus Library RepositoryOchiq Ilmiy Repozitoriy
ARTICLE 2026 Vol 1 · No 6 UZ daa8adeb1e09

Linguocultural features of the concept “mother” in Karakalpak proverbs and sayings

Лингвокультурные особенности концепта «мать» в каракалпакских пословицах и поговорках | Qaraqalpaq naqıl-maqallarında “ana” konceptiniń lingvomádeniy ózgeshelikleri

Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)

Annotatsiya

The significance of studying the concept “mother” lies in the fact that this unit, on the one hand, denotes biological kinship and, on the other, embodies the ethical, moral and gender notions of Karakalpak society related to the mother. The research material comprises Karakalpak proverbs and sayings and paremiological units related to the image of the mother. The material was analysed using linguocultural, conceptual-semantic, componential and gender analysis methods. The analysis established that lexemes such as “ana”, “apa”, “áje” and “aya” carry a positive evaluative meaning and are linked to concepts such as compassion, goodness, wisdom and responsibility. Thus, studying the concept “mother” on the basis of paremiological material makes it possible to identify the national and cultural values of the Karakalpak people, the family model and the specific features of the gendered worldview.

Значимость изучения концепта «мать» состоит в том, что эта единица, с одной стороны, обозначает биологическое родство, а с другой – вбирает в себя этические, нравственные и гендерные представления каракалпакского общества, связанные с матерью. Материалом исследования послужили пословицы и поговорки каракалпакского языка и паремиологические единицы, связанные с образом матери. При изучении материала применялись лингвокультурологический, концептуально-семантический, компонентный и гендерный методы анализа. В результате анализа установлено, что такие лексемы, как «ана», «апа», «әже», «ая», обладают положительным оценочным значением и соотносятся с такими концептами, как милосердие, добро, мудрость, ответственность. Таким образом, изучение концепта «мать» на паремиологическом материале позволяет выявить национально-культурные ценности каракалпакского народа, модель семьи и особенности гендерного миропонимания.

«Ana» konceptin izertlewdiń áhmiyeti sonnan ibarat, bul birlik bir tárepten biologiyalıq tuwısqanlıqtı bildirse, ekinshi tárepten qaraqalpaq jámiyetiniń anaǵa baylanıslı etikalıq, ádep-ikramlıq hám genderlik túsiniklerin de ózinde jámleydi. Izertlew materialı sıpatında qaraqalpaq tilindegi naqıl-maqallar hám ana obrazına baylanıslı paremiologiyalıq birlikler alındı. Materiallardı analizlewde lingvomádeniy, konceptual-semantikalıq, komponentlik hám genderlik analiz metodları qollanıldı. Tallaw nátiyjesinde “ana”, “apa”, “áje”, “aya” sıyaqlı leksemalardıń pozitivli bahalawshılıq mánige iye ekenligi, olardıń miyrim, iygilik, danalıq, juwapkershilik sıyaqlı konceptler menen sabaqlas bolıp keletuǵını anıqlandı. Demek, «ana» konceptin paremiologiyalıq material tiykarında úyreniw qaraqalpaq xalqınıń milliy-mádeniy qádiriyatların, shańaraq modelin hám genderlik dúnyanı túsiniw ózgesheliklerin anıqlawǵa múmkinshilik beredi.

Kalit so‘zlar

ana konceptinaqıl-maqallarparemiologiyalıq birliklerlingvomádeniy analizgenderlik analizmilliy-mádeniy qádiriyatlarконцепт «мать»пословицы и поговоркипаремиологические единицылингвокультурологический анализгендерный анализнационально-культурные ценностиconcept “mother”proverbs and sayingsparemiological unitslinguocultural analysisgender analysisnational and cultural values

Iqtibos keltirish

Allambergenova Gúljahan Aytbaevna; Qosnazarova Ulbolsın Quanıshbay qızı; Алламбергенова Гульжахан Айтбаевна; Косназарова Улболсын Куанышбай кызы; Allambergenova Gúljahan Aytbaevna; Qosnazarova Ulbolsın Quanıshbay qızı (2026). Linguocultural features of the concept “mother” in Karakalpak proverbs and sayings. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910051

Identifikator
https://rf-library.uz/article/daa8adeb1e09/linguocultural-features-of-the-concept-mother-in-karakalpak-proverbs-and-sayings
DOI
10.66073/ReFocus-Conf/0910051
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Karakalpak State University; Authors
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Repozitoriyga qo‘shildi
2026-10-31