Linguocultural features of the concept “mother” in Karakalpak proverbs and sayings
Лингвокультурные особенности концепта «мать» в каракалпакских пословицах и поговорках | Qaraqalpaq naqıl-maqallarında “ana” konceptiniń lingvomádeniy ózgeshelikleri
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)
Abstract
Значимость изучения концепта «мать» состоит в том, что эта единица, с одной стороны, обозначает биологическое родство, а с другой – вбирает в себя этические, нравственные и гендерные представления каракалпакского общества, связанные с матерью. Материалом исследования послужили пословицы и поговорки каракалпакского языка и паремиологические единицы, связанные с образом матери. При изучении материала применялись лингвокультурологический, концептуально-семантический, компонентный и гендерный методы анализа. В результате анализа установлено, что такие лексемы, как «ана», «апа», «әже», «ая», обладают положительным оценочным значением и соотносятся с такими концептами, как милосердие, добро, мудрость, ответственность. Таким образом, изучение концепта «мать» на паремиологическом материале позволяет выявить национально-культурные ценности каракалпакского народа, модель семьи и особенности гендерного миропонимания.
«Ana» konceptin izertlewdiń áhmiyeti sonnan ibarat, bul birlik bir tárepten biologiyalıq tuwısqanlıqtı bildirse, ekinshi tárepten qaraqalpaq jámiyetiniń anaǵa baylanıslı etikalıq, ádep-ikramlıq hám genderlik túsiniklerin de ózinde jámleydi. Izertlew materialı sıpatında qaraqalpaq tilindegi naqıl-maqallar hám ana obrazına baylanıslı paremiologiyalıq birlikler alındı. Materiallardı analizlewde lingvomádeniy, konceptual-semantikalıq, komponentlik hám genderlik analiz metodları qollanıldı. Tallaw nátiyjesinde “ana”, “apa”, “áje”, “aya” sıyaqlı leksemalardıń pozitivli bahalawshılıq mánige iye ekenligi, olardıń miyrim, iygilik, danalıq, juwapkershilik sıyaqlı konceptler menen sabaqlas bolıp keletuǵını anıqlandı. Demek, «ana» konceptin paremiologiyalıq material tiykarında úyreniw qaraqalpaq xalqınıń milliy-mádeniy qádiriyatların, shańaraq modelin hám genderlik dúnyanı túsiniw ózgesheliklerin anıqlawǵa múmkinshilik beredi.
Keywords
ana konceptinaqıl-maqallarparemiologiyalıq birliklerlingvomádeniy analizgenderlik analizmilliy-mádeniy qádiriyatlarконцепт «мать»пословицы и поговоркипаремиологические единицылингвокультурологический анализгендерный анализнационально-культурные ценностиconcept “mother”proverbs and sayingsparemiological unitslinguocultural analysisgender analysisnational and cultural values
How to cite
Allambergenova Gúljahan Aytbaevna; Qosnazarova Ulbolsın Quanıshbay qızı; Алламбергенова Гульжахан Айтбаевна; Косназарова Улболсын Куанышбай кызы; Allambergenova Gúljahan Aytbaevna; Qosnazarova Ulbolsın Quanıshbay qızı (2026). Linguocultural features of the concept “mother” in Karakalpak proverbs and sayings. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910051