Forest dynamics and afforestation efficacy in the south-western Aral Sea Basin: a multi-decadal satellite observation approach
Динамика лесов и эффективность лесоразведения в юго-западной части бассейна Аральского моря: подход на основе спутниковых наблюдений за несколько десятилетий | Orol dengizi havzasining janubi-g‘arbiy qismida o‘rmonlar dinamikasi va o‘rmon barpo etish samaradorligi: bir necha o‘n yillik sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlariga asoslangan yondashuv
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7)
Annotatsiya
В исследовании с использованием современных информационных технологий — дистанционного зондирования, геоинформационных систем (ГИС) и алгоритмов искусственного интеллекта — проанализирована трансформация лесных экосистем Республики Каракалпакстан в 2000–2024 годах.В работе использованы облачная платформа Google Earth Engine (GEE), язык программирования Python, QGIS и ArcGIS Pro. Классификация земного покрова выполнена с помощью алгоритма Random Forest по спутниковым снимкам Landsat 7/8/9 и Sentinel-2. Для количественной оценки переходов между лесами и другими категориями земного покрова применены методы матрицы переходов и анализа интенсивности. Прогнозные карты на 2030–2040 годы построены с помощью модели CA-Markov.Результаты показали, что за 2000–2024 годы площадь тугайных лесов сократилась на 32%, саксаульников — на 19%, тогда как площадь засоленных земель увеличилась на 50%. Точность классификации достигла 91,3% (Kappa = 0,88). При сценарии BAU к 2040 году прогнозируется дополнительное сокращение тугайных лесов на 38%.
Ushbu tadqiqotda zamonaviy axborot texnologiyalari — masofadan zondlash, geografik axborot tizimlari (GAT) va sun’iy intellekt algoritmlari yordamida Qoraqalpog‘iston Respublikasida 2000–2024-yillarda o‘rmon ekotizimlarida yuz bergan o‘zgarishlar tahlil qilingan.Tadqiqotda Google Earth Engine (GEE) bulutli platformasi, Python dasturlash tili, QGIS va ArcGIS Pro dasturlaridan foydalanildi. Yer qoplamini tasniflash Landsat 7/8/9 va Sentinel-2 sun’iy yo‘ldosh tasvirlari asosida Random Forest algoritmi bilan amalga oshirildi. O‘rmonlar va boshqa yer qoplami toifalari o‘rtasidagi o‘tishlarni miqdoriy baholash uchun o‘tish matritsasi va intensivlik tahlili usullari qo‘llanildi. 2030–2040-yillar uchun prognoz xaritalari CA-Markov modeli yordamida tuzildi.Natijalar 2000–2024-yillarda to‘qay o‘rmonlari 32% ga, saksovulzorlar 19% ga qisqargani, sho‘rlangan maydonlar esa 50% ga kengayganini ko‘rsatdi. Tasniflash aniqligi 91,3% ga yetdi (Kappa = 0,88). BAU ssenariysida 2040-yilgacha to‘qay o‘rmonlari yana 38% ga qisqarishi prognoz qilinmoqda.
Kalit so‘zlar
Qoraqalpog‘istonmasofadan zondlashGEERandom ForestCA-Markovto‘qay o‘rmonisaksovulКаракалпакстандистанционное зондированиеGEERandom ForestCA-Markovтугайный лессаксаулKarakalpakstanRemote SensingGEERandom ForestCA-MarkovTugai forestSaxaul
Iqtibos keltirish
Kipshakbaeva Gaukhar Adilbaevna; Berdimbetov Timur Tleubergenovich; Mamutov Bakhram Khojaniyazovich; Кипшакбаева Гаухар Адилбаевна; Бердимбетов Тимур Тлеубергенович; Мамутов Бахрам Хожаниязович; Kipshakbaeva Gauxar Adilbaevna; Berdimbetov Timur Tleubergenovich; Mamutov Baxram Khojaniyazovich (2026). Forest dynamics and afforestation efficacy in the south-western Aral Sea Basin: a multi-decadal satellite observation approach. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/1610106