Research Focus Library RepositoryОткрытый научный репозиторий
ARTICLE 2026 Vol 1 · No 6 RU bf022cea49c0

Hydrological transformation of the water resources of the Amu Darya delta under changing anthropogenic pressure

Гидрологическая трансформация водных ресурсов Амударьинской дельты в условиях изменения антропогенной нагрузки | Antropogen yuklama o‘zgarishi sharoitida Amudaryo deltasi suv resurslarining gidrologik transformatsiyasi

Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)

Аннотация

The Amu Darya delta is one of the most vulnerable natural-anthropogenic water systems in Central Asia, where changes in river flow, intensive water use, the development of irrigated agriculture and changing hydroclimatic conditions significantly affect the water availability of the territory. The aim of the study was to assess the long-term dynamics of the Amu Darya flow in its lower reaches, to identify the main patterns of its spatiotemporal transformation and to determine the role of collector-drainage flow in the present-day structure of the water resources of the Amu Darya delta. The study used mean monthly discharges of the Amu Darya at the Samanbay gauging station for 1965–2009, as well as data on the discharge and flow volume of large main and inter-farm collectors of the Republic of Karakalpakstan for 2018–2023.

Амударьинская дельта является одной из наиболее уязвимых природно-антропогенных водных систем Центральной Азии, где изменение речного стока, интенсивное водопользование, развитие орошаемого земледелия и изменение гидроклиматических условий оказывают существенное влияние на водообеспеченность территории. Целью исследования являлась оценка многолетней динамики стока Амударьи в районе нижнего течения, выявление основных закономерностей его пространственно-временной трансформации и определение роли коллекторно-дренажного стока в современной структуре водных ресурсов Амударьинской дельты. В работе использованы среднемесячные расходы воды Амударьи по гидропосту Саманбай за 1965–2009 гг., а также данные по расходу и объёму стока крупных магистральных и межхозяйственных коллекторов Республики Каракалпакстан за 2018–2023 гг.

Amudaryo deltasi Markaziy Osiyodagi eng zaif tabiiy-antropogen suv tizimlaridan biri bo‘lib, bu yerda daryo oqimining o‘zgarishi, suvdan jadal foydalanish, sug‘oriladigan dehqonchilikning rivojlanishi va gidroiqlim sharoitlarining o‘zgarishi hududning suv bilan ta’minlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotning maqsadi Amudaryoning quyi oqimi hududida ko‘p yillik suv oqimi dinamikasini baholash, uning makoniy-zamoniy transformatsiyasining asosiy qonuniyatlarini aniqlash hamda Amudaryo deltasi suv resurslarining hozirgi tuzilmasida kollektor-drenaj oqimining rolini belgilashdan iborat bo‘lgan. Ishda Amudaryoning Samanboy gidropostidagi 1965–2009-yillarga oid o‘rtacha oylik suv sarflari, shuningdek, Qoraqalpog‘iston Respublikasining yirik magistral va xo‘jaliklararo kollektorlari bo‘yicha 2018–2023-yillardagi suv sarfi va oqim hajmi ma’lumotlaridan foydalanilgan.

Ключевые слова

Amudaryodeltagidrologik rejimdaryo oqimikollektor-drenaj suvlarisuv resurslariJanubiy Orolbo‘yiantropogen yuklamaiqlimgidrologik transformatsiyaАмударьядельтагидрологический режимречной стокколлекторно-дренажные водыводные ресурсыЮжное Приаральеантропогенная нагрузкаклиматгидрологическая трансформацияAmu Daryadeltahydrological regimeriver flowcollector-drainage waterwater resourcesSouthern Aral Sea regionanthropogenic pressureclimatehydrological transformation

Как цитировать

T.R.Xojamuratova; A.Berdimuratova; S.I.Saytova; Т.Р.Хожамуратова; А.Бердимуратова; С.И.Сайтова; T.R.Xojamuratova; A.Berdimuratova; S.I.Saytova (2026). Hydrological transformation of the water resources of the Amu Darya delta under changing anthropogenic pressure. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910019

Идентификатор
https://rf-library.uz/article/bf022cea49c0/hydrological-transformation-of-the-water-resources-of-the-amu-darya-delta-under
DOI
10.66073/ReFocus-Conf/0910019
Лицензия
Copyright (c) 2026 Karakalpak State University; Authors
Издатель
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Добавлено в репозиторий
2026-10-31