BADIIY ASARLARDA KO‘P RAKURSLILIK VA NARRATIV MURAKKABLIK TUSHUNCHALARI TAHLILI (MARIO VARGAS LLOSANING QAHRAMON ZAMONI VA ECHKINING BAYRAMI ASARLARI MISOLIDA)

Ushbu maqola Mario Vargas Llosaning Qahramon zamoni (La ciudad y los perros, 1963) va Echkining bayrami (La fiesta del chivo, 2000) romanlarini ko‘p rakurslilik (polifoniya) va narrativ murakkablik tushunchalari nuqtai nazaridan chuqur tahlil etadi. Ko‘p rakurslilik, Mixail Baxtinning nazariyasiga asoslanib, bir nechta personajlar va nuqtai nazarlar orqali voqealarni ko‘rsatish orqali adabiy matnning ko‘p ovozliligini ta’minlaydi, bu esa totalitarizm va jamiyatdagi qudrat tuzilmalarini ko‘proq chuqur ochib beradi. Narrativ murakkablik esa vaqt, makon va hikoya qilish usullaridagi tajriba orqali o‘quvchining faol ishtirokini talab qiladi, shu bilan birga siyosiy va shaxsiy travmalarni bog‘laydi. Maqolada Qahramon zamonida harbiy maktab muhitidagi yoshlarning ichki ziddiyatlari va jamiyat korruptsiyasi ko‘p nuqtai nazarlar (omnisent, birinchi shaxs monologlari) orqali tasvirlanishi, shuningdek, Echkining bayramida Dominikan Respublikasidagi Truxillo diktaturasi davridagi shaxsiy va tarixiy voqealar non-lineer struktura va ko‘p perspektivalar (Uraniya, Truxillo, qotillarning ovozlari) orqali murakkablashtirilishi ko‘rib chiqiladi. Ikki asarning taqqosiy tahlili orqali Vargas Llosaning badiiy uslubi Lotin Amerika adabiyotida postmodernizm va modernizm o‘rtasidagi o‘tishni ko‘rsatadi, qudratning shaxsiy hayotga ta’sirini ta’kidlaydi. Tahlil Vargas Llosaning Faulkner va Flaubertdan olgan ta’sirini, shuningdek, uning siyosiy evolyutsiyasini (chapdan liberallikka o‘tish) hisobga olgan holda olib boriladi. Maqola adabiyotshunoslikda ko‘p rakurslilikning totalitar tuzumlar tanqidida rolini va narrativ murakkablikning o‘quvchi bilan dialogini ta’kidlaydi