Distribution dynamics of chicken ectoparasites in Uzbekistan
Динамика распространения эктопаразитов кур на территории Узбекистана | O‘zbekiston hududida tovuq ektoparazitlarining tarqalish dinamikasi
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(5)
Abstract
В статье на основе данных научной литературы проанализированы видовой состав, территориальное распространение и сезонная динамика основных эктопаразитов, встречающихся у домашних кур на территории Узбекистана. Обобщены результаты исследований, проведенных на северо-востоке и юге Узбекистана, а также в Кашкадарьинской области. По данным литературы, у кур отмечены главным образом такие эктопаразиты, как Dermanyssus gallinae, Argas persicus и Argas reflexus. На северо-востоке Узбекистана у домашних и диких курообразных птиц выявлено 18 видов эктопаразитов, из которых 3 вида относятся к клещам, а 15 — к пухоедам. В Кашкадарьинской области выявлено 12 видов эктопаразитов, а в качестве доминирующих видов указаны D. gallinae, A. persicus и Mallophaga. В этой области эктопаразиты зарегистрированы у 663 из 1313 кур, общая зараженность составила 50,5 %. В сезонной динамике наиболее высокие показатели отмечены весной и осенью, а относительно низкие — зимой и в чрезмерно жаркие периоды лета. Данные же по другим регионам Узбекистана носят фрагментарный характер, что указывает на необходимость формирования единой системы мониторинга в масштабах страны.
Ushbu maqolada O‘zbekiston hududida xonaki tovuqlarda uchraydigan asosiy ektoparazitlarning tur tarkibi, hududiy tarqalishi va mavsumiy dinamikasi ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilindi. O‘zbekistonning shimoli-sharqiy, janubiy va Qashqadaryo hududlarida olib borilgan tadqiqotlar natijalari umumlashtirildi. Adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra, tovuqlarda asosan Dermanyssus gallinae, Argas persicus, Argas reflexus kabi ektoparazitlar qayd etilgan. Shimoli-sharqiy O‘zbekistonda uy va yovvoyi tovuqsimon qushlarda 18 tur ektoparazit aniqlangan bo‘lib, ulardan 3 turi kanalar, 15 turi esa patxo‘rlar guruhiga mansubligi qayd etilgan. Qashqadaryo viloyatida 12 tur ektoparazit aniqlangan va D. gallinae, A. persicus hamda Mallophag dominant turlar sifatida ko‘rsatilgan. Mazkur hududda 1313 bosh tovuqdan 663 boshida ektoparazitlar qayd etilib, umumiy zararlanish 50,5 % ni tashkil qilgan. Mavsumiy dinamika bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkichlar bahor va kuz fasllarida, nisbatan past ko‘rsatkichlar esa qish va yozning haddan tashqari issiq davrlarida kuzatilgan. O‘zbekistonning boshqa hududlari bo‘yicha ma’lumotlar esa fragmentar bo‘lib, mamlakat miqyosida yagona monitoring tizimini shakllantirish zarurligini ko‘rsatadi.
Keywords
tovuqektoparazitDermanyssus gallinaeArgas persicusArgas reflexusMallophagpatxo‘rkanaekstensivlikintensivlikmavsumiy dinamikaкурицаэктопаразитDermanyssus gallinaeArgas persicusArgas reflexusMallophagaпухоедклещраспространенностьинтенсивностьсезонная динамикаchickenectoparasiteDermanyssus gallinaeArgas persicusArgas reflexusMallophagachewing licemiteprevalenceintensityseasonal dynamics
How to cite
Rayimqulov Iskandar Xaydarovich; Райимкулов Искандар Хайдарович; Rayimqulov Iskandar Xaydarovich (2026). Distribution dynamics of chicken ectoparasites in Uzbekistan. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(5). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/260926