Mathematical modeling of infectious disease dynamics
Математическое моделирование динамики развития инфекционных заболеваний | Yuqumli kasalliklar rivojlanish dinamikasini matematik modellashtirish
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)
Annotatsiya
В статье проанализирована камерная (компартментная) модель SEIR, описывающая динамику распространения инфекционных заболеваний в популяции. Рассмотрены формулировка модели в виде системы обыкновенных дифференциальных уравнений, пороговая роль базового репродуктивного числа R0, устойчивость равновесия, свободного от болезни, и уравнение, определяющее конечный размер эпидемии. Для условной популяции численностью 100 000 человек проведён численный эксперимент и установлено, что при увеличении R0 с 1,4 до 4,9 пик эпидемии смещается с 247-го на 51-й день, а итоговая доля заболевших возрастает с 51,1% до 99,2%. Показано, что при R0 = 3,5 и наличии исходного иммунитета у 75% населения эпидемия не возникает.
Maqolada yuqumli kasalliklarning populyatsiyada tarqalish dinamikasini ifodalovchi bo‘linmali (kompartmentli) SEIR modeli tahlil qilingan. Modelning oddiy differensial tenglamalar tizimi shaklidagi bayoni, bazaviy reproduktiv son R0 ning chegaraviy ahamiyati, kasallik bo‘lmagan muvozanatning turg‘unligi va epidemiyaning yakuniy hajmini aniqlovchi tenglama keltirilgan. Aholi soni 100 000 bo‘lgan shartli populyatsiya uchun sonli tajriba o‘tkazilib, R0 qiymati 1,4 dan 4,9 gacha ortganda epidemiya cho‘qqisi 247-kundan 51-kunga siljishi, yakuniy kasallanish ulushi esa 51,1% dan 99,2% gacha o‘sishi aniqlandi. R0 = 3,5 holatida aholining 75 foizi dastlabki immunitetga ega bo‘lganda epidemiya yuz bermasligi ko‘rsatildi.
Kalit so‘zlar
matematik modellashtirishyuqumli kasalliklarSEIR modelibazaviy reproduktiv sonkollektiv immunitetoddiy differensial tenglamalarepidemiya cho‘qqisiматематическое моделированиеинфекционные заболеваниямодель SEIRбазовое репродуктивное числоколлективный иммунитетобыкновенные дифференциальные уравненияпик эпидемииmathematical modelinginfectious diseasesSEIR modelbasic reproduction numberherd immunityordinary differential equationsepidemic peak
Iqtibos keltirish
Barliqbaeva Gulayim Baxadir qizi; Барлыкбаева Гулайым Бахадыр кызы; Barliqbaeva Gulayim Baxadir qizi (2026). Mathematical modeling of infectious disease dynamics. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910080