Research Focus Library RepositoryOchiq Ilmiy Repozitoriy
ARTICLE 2026 Vol 1 · No 1 UZ 9fab8c606263

OROL DENGIZI QURIGAN TUBI TUPROQ-GRUNTLARINING SHAKLLANISHI VA EKOLOGIK-MELIORATIV HOLATI

FORMATION AND ECOLOGICAL-AMELIORATION STATE OF SOILS IN THE DRYING BOTTOM OF THE ARAL SEA | ФОРМИРОВАНИЕ И ЭКОЛОГИЧЕСКИ-АМЕЛИОРАЦИОННОЕ СОСТОЯНИЕ ПОЧВ НА ОСЫПАЮЩЕМ ДНЕ АРАЛЯ.

Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(1), 281–284

Annotatsiya

Mazkur maqolada Orol dengizining qurigan tubida shakllangan tuproq-gruntlarning ekologik-meliorativ holati geoaxborot texnologiyalari asosida baholandi. Tadqiqotlar Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududidagi 4,2 mln gektar maydonni qamrab olib, dala kuzatuvlari, tuproq kesmalari tahlili va laboratoriya-kameral ishlari asosida amalga oshirildi. Har 450 gektarga bitta asosiy kesma kovlanib, kimyoviy tahlillar bajarildi. Natijada 1:200 000 masshtabda tuproq-gruntlar, sho‘rlanish, zaharli tuzlarning tarqalishi, geomorfologik rayonlashuv va agrolandshaft xaritalari tuzildi. Tadqiqotlar qurigan tubda eol jarayonlar, qum ko‘chishi va sho‘rlanishning jadallashayotganini ko‘rsatdi. Iqlim isishi va sizot suvlar sathining pasayishi natijasida o‘simlik qoplami qisqarib, cho‘llanish jarayonlari kuchaygani aniqlandi. Olingan natijalar hududning ekologik holatini baholash va meliorativ tadbirlarni rejalashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

In this article, the ecological and reclamation state of the soils formed on the dried-up bottom of the Aral Sea was assessed using geoinformation technologies. The research covered an area of ​​4.2 million hectares in the Republic of Karakalpakstan, and was carried out on the basis of field observations, analysis of soil sections, and laboratory and camera work. One main section was excavated for every 450 hectares and chemical analyses were performed. As a result, maps of soils, salinity, distribution of toxic salts, geomorphological zoning, and agrolandscape were compiled on a scale of 1:200,000. The research showed that aeolian processes, sand migration, and salinization are accelerating on the dried-up bottom. It was found that as a result of global warming and a decrease in the level of surface water, the vegetation cover has decreased and desertification processes have intensified. The results obtained are of significant scientific and practical importance in assessing the ecological state of the region and planning reclamation measures.

В данной статье с использованием геоинформационных технологий проведена оценка экологического и мелиоративного состояния почв, образовавшихся на высохшем дне Аральского моря. Исследование охватило территорию площадью 4,2 миллиона гектаров в Республике Каракалпакстан и проводилось на основе полевых наблюдений, анализа почвенных разрезов, лабораторных и фотосъемок. На каждые 450 гектаров был выкопан один основной разрез, проведен химический анализ. В результате были составлены карты почв, засоленности, распределения токсичных солей, геоморфологического зонирования и агроландшафта в масштабе 1:200 000. Исследование показало, что на высохшем дне ускоряются эоловые процессы, миграция песка и засоление. Установлено, что в результате глобального потепления и снижения уровня поверхностных вод сократился растительный покров и усилились процессы опустынивания. Полученные результаты имеют важное научное и практическое значение для оценки экологического состояния региона и планирования мероприятий по восстановлению.

Kalit so‘zlar

Aral SeaAralkum Desertdried up bottom soilssoilssalinitytoxic saltseolian processesgeoinformation technologies (GIS)ecological and reclamation statusdesertification processes.Аральское мореАралкумская пустынявысохшие донные почвыпочвызасолениетоксичные солиэоловые процессыгеоинформационные технологии (ГИС)экологическое и мелиоративное состояниепроцессы опустынивания.Orol dengiziOrolqum cho‘liqurigan tub tuproqlarituproq-gruntlarsho‘rlanishzaharli tuzlareol jarayonlargeoaxborot texnologiyalari (GAT)ekologik-meliorativ holatcho‘llanish jarayonlari.

Iqtibos keltirish

Nazirovich, Qalandarov Nazimxon; Jo’rayevich, Ismonov Abduvaxob; Yulchiyevich, Abduraxmonov Nodirjon (2026). OROL DENGIZI QURIGAN TUBI TUPROQ-GRUNTLARINING SHAKLLANISHI VA EKOLOGIK-MELIORATIV HOLATI. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(1), 281–284. https://doi.org/10.66073/mqs2va51

Identifikator
https://rf-library.uz/article/9fab8c606263/orol-dengizi-qurigan-tubi-tuproq-gruntlarining-shakllanishi-va-ekologik
DOI
10.66073/mqs2va51
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Research Focus International Scientific Journal
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Repozitoriyga qo‘shildi
2026-08-07