Scientific and practical foundations of wastewater reuse for irrigation in Karakalpakstan and assessment of salinization risks
Научно-практические основы повторного использования сточных вод для орошения в Каракалпакстане и оценка рисков засоления | Qoraqalpog‘istonda sug‘orishda oqova suvlardan qayta foydalanishning ilmiy-amaliy asoslari va sho‘rlanish xavflarini baholash
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7)
Аннотация
В статье рассмотрены научно-практические основы повторного использования сточных вод для орошения в условиях Каракалпакстана. В условиях дефицита воды в Приаралье, засоления почв и высокой минерализации коллекторно-дренажных вод очищенные сточные воды могут стать дополнительным источником воды для орошения. Цель исследования — систематизировать метод оценки пригодности сточных вод для орошения по международным критериям и разработать рекомендации по снижению рисков засоления и санитарно-гигиенических рисков. В работе применены анализ литературы, лабораторный анализ качества воды (pH, EC, TDS, БПК5, ХПК, Na, Ca, Mg), расчёт коэффициента адсорбции натрия (SAR) и методы сравнительной оценки. В результате предложены критерии пригодности воды для орошения, основанные на минерализации, доле натрия и микробиологических показателях, а также алгоритм выбора способа очистки, технологии орошения и вида культуры. Полученные выводы могут быть использованы для устойчивого использования водных ресурсов и снижения засоления почв в Приаралье.
Maqolada Qoraqalpog‘iston sharoitida sug‘orishda oqova suvlardan qayta foydalanishning ilmiy-amaliy asoslari ko‘rib chiqilgan. Orolbo‘yidagi suv tanqisligi, tuproq sho‘rlanishi va kollektor-drenaj suvlari minerallashuv darajasining yuqoriligi sharoitida tozalangan oqova suvlar sug‘orish uchun qo‘shimcha suv manbai bo‘lishi mumkin. Tadqiqotning maqsadi – oqova suvlarning sug‘orishga yaroqliligini xalqaro mezonlar bo‘yicha baholash usulini tizimlashtirish hamda sho‘rlanish va sanitariya-gigiyena xavflarini kamaytirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish. Ishda adabiyotlar tahlili, suv sifatini laboratoriyada tahlil qilish (pH, EC, TDS, BPK5, XPK, Na, Ca, Mg), natriy adsorbsiyasi koeffitsiyentini (SAR) hisoblash va qiyosiy baholash usullari qo‘llanilgan. Natijada suvning minerallashuvi, natriy ulushi va mikrobiologik ko‘rsatkichlarga asoslangan sug‘orishga yaroqlilik mezonlari hamda tozalash usuli, sug‘orish texnologiyasi va ekin turini tanlash algoritmi taklif etiladi. Olingan xulosalar Orolbo‘yi hududida suv resurslaridan barqaror foydalanishda va tuproq sho‘rlanishini kamaytirishda qo‘llanilishi mumkin.
Ключевые слова
oqova suvlarsug‘orishsuvdan qayta foydalanishsho‘rlanishQoraqalpog‘istonOrolbo‘yiSARsuv sifatiсточные водыорошениеповторное использование водызасолениеКаракалпакстанПриаральеSARкачество водыwastewaterirrigationwater reusesalinizationKarakalpakstanAral Sea regionSARwater quality
Как цитировать
Orazbaeva Makhinur Komek kizi; Оразбаева Махинур Комек кызы; Orazbaeva Maxinur Komek qizi (2026). Scientific and practical foundations of wastewater reuse for irrigation in Karakalpakstan and assessment of salinization risks. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/1610024