Water supply dynamics and ways to improve irrigation efficiency
Динамика водообеспеченности и направления повышения эффективности орошения | Suv ta’minoti dinamikasi va sug‘orish samaradorligini oshirish yo‘nalishlari
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7)
Аннотация
В статье проанализированы эффективность использования водных ресурсов в Зарафшанском водном бассейне и изменения водообеспеченности, наблюдавшиеся в 2010–2025 годах. Исследование охватывает расход воды, годовой объём воды, водообеспеченность в вегетационный период, а также факторы, влияющие на урожайность пшеницы. По результатам анализа, в 2018–2025 годах по сравнению с 2010–2017 годами средний расход воды снизился на 10,2 %, а годовой объём воды — на 10,3 %. Линейный и непараметрический анализ трендов годовых показателей подтвердил тенденцию к снижению водообеспеченности. Кроме того, освещена статистическая связь урожайности пшеницы с оросительной нормой, охватом водосберегающими технологиями, засолением почв и температурой в вегетационный период. На основе полученных результатов разработаны рекомендации по совершенствованию водораспределения, выявлению потерь воды в оросительной сети, мониторингу расхода воды и электроэнергии на насосных станциях, а также по сочетанию водосберегающих технологий с контролем влажности и засоления почвы. Выводы исследования способствуют устойчивому управлению водными ресурсами и повышению эффективности водопользования в сельском хозяйстве.
Mazkur maqolada Zarafshon suv havzasida suv resurslaridan foydalanish samaradorligi va 2010–2025-yillar davomida suv ta’minotida kuzatilgan o‘zgarishlar tahlil qilingan. Tadqiqot suv sarfi, yillik suv hajmi, vegetatsiya davridagi suv ta’minoti hamda bug‘doy hosildorligiga ta’sir etuvchi omillarni qamrab oladi. Tahlil natijalariga ko‘ra, 2018–2025-yillarda 2010–2017-yillarga nisbatan o‘rtacha suv sarfi 10,2 foizga, yillik suv hajmi esa 10,3 foizga kamaygan. Yillik ko‘rsatkichlar bo‘yicha chiziqli va noparametrik trend tahlillari suv ta’minotining pasayish yo‘nalishini tasdiqlagan. Shuningdek, sug‘orish normasi, suv tejovchi texnologiyalar qamrovi, tuproq sho‘rlanishi va vegetatsiya davridagi haroratning bug‘doy hosildorligi bilan statistik bog‘liqligi yoritilgan. Olingan natijalar asosida suv taqsimotini takomillashtirish, sug‘orish tarmoqlarida suv yo‘qotishlarini aniqlash, nasos stansiyalarida suv va energiya sarfini monitoring qilish hamda suv tejovchi texnologiyalarni tuproq namligi va sho‘rlanish nazorati bilan uyg‘unlashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot xulosalari suv resurslarini barqaror boshqarish va qishloq xo‘jaligida suvdan foydalanish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Ключевые слова
suv resurslarisuvdan foydalanish samaradorligisug‘orishsuv tejovchi texnologiyalarsuv ta’minotibug‘doy hosildorligituproq sho‘rlanishisuv balansienergiya samaradorligiводные ресурсыэффективность водопользованияорошениеводосберегающие технологииводообеспеченностьурожайность пшеницызасоление почвводный балансэнергоэффективностьwater resourceswater-use efficiencyirrigationwater-saving technologieswater supplywheat yieldsoil salinitywater balanceenergy efficiency
Как цитировать
Mamasharipova Ozoda; Nortoshev Elyor; Мамашарипова Озода; Нортошев Элёр; Mamasharipova Ozoda; Nortoshev Elyor (2026). Water supply dynamics and ways to improve irrigation efficiency. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/1610005