Transport dependence as a threat to the foreign economic security of Uzbekistan
Транспортная зависимость как угроза внешнеэкономической безопасности Узбекистана | Transportga qaramlik O‘zbekiston tashqi iqtisodiy xavfsizligiga tahdid sifatida
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)
Abstract
Статья посвящена оценке транспортной зависимости Узбекистана как фактора уязвимости внешнеэкономических связей. Цель исследования – определить, при каких условиях зависимость от транзитных государств, отдельных видов транспорта и международных коридоров способна трансформироваться в риск для устойчивости внешней торговли. Информационную базу составили данные Национального комитета Республики Узбекистан по статистике за 2024–2025гг., материалы Всемирного банка, Азиатского банка развития, ЮНКТАД и Министерства транспорта. Использованы системный, сравнительный, структурный и статистический анализ. Показано, что транспортная уязвимость определяется не только географической изолированностью, но и ограниченной заменяемостью маршрутов, качеством погранично-транзитных процедур и состоянием инфраструктуры. Расчёт по пяти крупнейшим торговым партнёрам показывает заметную географическую концентрацию внешней торговли, однако этот показатель не является прямым индексом транспортной зависимости. Сделан вывод о необходимости наращивания фактически доступных альтернативных коридоров и повышения их взаимозаменяемости.
Maqola O‘zbekistonning transportga qaramligini tashqi iqtisodiy aloqalar zaifligi omili sifatida baholashga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi — tranzit davlatlarga, transportning alohida turlariga va xalqaro koridorlarga qaramlik qanday sharoitlarda tashqi savdo barqarorligi uchun xatarga aylanishi mumkinligini aniqlash. Axborot bazasini O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasining 2024–2025-yillar bo‘yicha ma’lumotlari, Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki, UNCTAD va Transport vazirligi materiallari tashkil etdi. Tizimli, qiyosiy, tarkibiy va statistik tahlil usullaridan foydalanildi. Transport zaifligi nafaqat geografik yakkalanganlik, balki marshrutlarni almashtirish imkoniyatining cheklanganligi, chegara va tranzit tartib-taomillari sifati hamda infratuzilma holati bilan ham belgilanishi ko‘rsatib berilgan. Eng yirik beshta savdo hamkori bo‘yicha hisob-kitob tashqi savdoning sezilarli geografik konsentratsiyasini ko‘rsatadi, biroq bu ko‘rsatkich transportga qaramlikning bevosita indeksi hisoblanmaydi. Amalda foydalanish mumkin bo‘lgan muqobil koridorlarni ko‘paytirish va ularning o‘zaro almashinuvchanligini oshirish zarur, degan xulosaga kelingan.
Keywords
tashqi iqtisodiy xavfsizliktransportga qaramliktashqi savdotransport koridorlarilogistikatranzittransport xatarlariO‘zbekistonmultimodal tashuvlarmarshrutlarni diversifikatsiya qilishвнешнеэкономическая безопасностьтранспортная зависимостьвнешняя торговлятранспортные коридорылогистикатранзиттранспортные рискиУзбекистанмультимодальные перевозкидиверсификация маршрутовforeign economic securitytransport dependenceforeign tradetransport corridorslogisticstransittransport risksUzbekistanmultimodal transportationroute diversification
How to cite
Mahmudov Ma’ruf Muxtor ugli; Махмудов Маъруф Мухтор угли; Mahmudov Ma’ruf Muxtor ugli (2026). Transport dependence as a threat to the foreign economic security of Uzbekistan. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910186