Methods for finding approximate solutions of diffusion-type equations in complex processes using mathematical modeling
Методы нахождения приближённых решений уравнений диффузионного типа в сложных процессах с помощью математического моделирования | Matematik modellashtirish yordamida murakkab jarayonlardagi tarqalish tenglamalarining taqribiy yechimlarini topish usullari
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)
Annotatsiya
В статье изучены методы нахождения приближённых решений параболических уравнений диффузионного типа, описывающих такие сложные процессы, как теплопроводность, диффузия, фильтрация и распространение биологических популяций. Для линейных и нелинейных уравнений диффузионного типа построены явные и неявные конечно-разностные схемы, а также схемы с весами (Кранка–Николсон), проанализированы условия их устойчивости и порядки сходимости. Для решения полученной трёхдиагональной системы уравнений применён метод прогонки, а в нелинейном случае – итерации Пикара. По результатам вычислительных экспериментов на тестовой задаче с известным точным решением проведено сравнение точности и устойчивости схем и даны практические рекомендации.
Maqolada issiqlik o‘tkazuvchanlik, diffuziya, filtratsiya va biologik populyatsiyalarning tarqalishi kabi murakkab jarayonlarni ifodalovchi parabolik tipdagi tarqalish tenglamalarining taqribiy yechimlarini topish usullari o‘rganilgan. Chiziqli va nochiziqli tarqalish tenglamalari uchun oshkor, oshkormas va vaznli (Krank–Nikolson) chekli ayirmali sxemalar qurilgan, ularning turg‘unlik shartlari va yaqinlashish tartiblari tahlil qilingan. Hosil bo‘lgan uch diagonalli tenglamalar sistemasini yechish uchun haydash (progonka) usuli, nochiziqli hol uchun esa Pikar iteratsiyasi qo‘llanilgan. Aniq yechimi ma’lum bo‘lgan test masalasida o‘tkazilgan hisoblash tajribalari natijasida sxemalarning aniqligi va turg‘unligi solishtirilib, amaliy tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar
matematik modeltarqalish tenglamasidiffuziyachekli ayirmalar usulioshkor sxemaoshkormas sxemaKrank–Nikolson sxemasiturg‘unlikhaydash usulinochiziqli diffuziyaматематическая модельуравнение диффузиидиффузияметод конечных разностейявная схеманеявная схемасхема Кранка–Николсонустойчивостьметод прогонкинелинейная диффузияmathematical modeldiffusion equationdiffusionfinite difference methodexplicit schemeimplicit schemeCrank–Nicolson schemestabilityThomas algorithmnonlinear diffusion
Iqtibos keltirish
Saparova Aysanem Ajiniyazovna; Сапарова Айсанем Ажиниязовна; Saparova Aysanem Ajiniyazovna (2026). Methods for finding approximate solutions of diffusion-type equations in complex processes using mathematical modeling. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910247