Research Focus Library RepositoryOchiq Ilmiy Repozitoriy
ARTICLE 2026 Vol 1 · No 6 EN 1942b7eeae25

Cotton, Carbon, and Data: Tracing the Lineage of Environmental Injustice in the Aral Sea

Хлопок, углерод и данные: генеалогия экологической несправедливости в Приаралье | Paxta, uglerod va ma’lumotlar: Orolbo‘yidagi ekologik adolatsizlikning tarixiy ildizlari

Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)

Annotatsiya

This paper argues that the destruction of the Aral Sea was, and remains, a structural act of environmental injustice. The paper employs a tripartite framework. It contrasts the indigenous “Traditional Nature Management” with the colonial “Ideologies of Domination” and critiques the modern aftermath through the lens of “Data Colonialism.” A closer examination of the archaeological, political, and economic record reveals a profound continuity. The Soviet fixation on cotton (“white gold”) has given way to a dual contemporary extraction: carbon, through natural gas drilling on the exposed seabed, and data, through the systematic harvesting of knowledge by international institutions. This paper demonstrates that the Aral Sea is not deteriorating through neglect; it is being actively maintained in a state of crisis to serve the interests of distant centers of power. Environmental justice in the Aral Sea basin demands the restoration of local sovereignty.

В статье утверждается, что уничтожение Аральского моря было и остаётся структурным актом экологической несправедливости. Применяется трёхчастная теоретическая рамка. Местное «традиционное природопользование» противопоставляется колониальным «идеологиям господства», а современные последствия критически рассматриваются через призму «колониализма данных». Более пристальное изучение археологических, политических и экономических свидетельств выявляет глубокую преемственность. Советская одержимость хлопком («белым золотом») уступила место двойному современному извлечению ресурсов: углерода — посредством бурения на природный газ на обнажившемся морском дне и данных — посредством систематического сбора знаний международными институтами. Показано, что Аральское море деградирует не из-за пренебрежения: оно активно удерживается в состоянии кризиса в интересах далёких центров власти. Экологическая справедливость в бассейне Аральского моря требует восстановления местного суверенитета.

Maqolada Orol dengizining yo‘q qilinishi ekologik adolatsizlikning tizimli ko‘rinishi bo‘lgani va shunday bo‘lib qolayotgani asoslanadi. Tadqiqotda uch tarkibiy qismdan iborat nazariy asos qo‘llanadi. Mahalliy «an’anaviy tabiatdan foydalanish» tizimi mustamlakachilik «hukmronlik mafkuralari»ga qarama-qarshi qo‘yiladi, bugungi oqibatlar esa «ma’lumotlar mustamlakachiligi» tushunchasi orqali tanqidiy ko‘rib chiqiladi. Arxeologik, siyosiy va iqtisodiy manbalarni sinchiklab o‘rganish chuqur uzviylikni ochib beradi. Sovet davridagi paxtaga («oq oltin»ga) berilib ketish o‘rnini resurslarni tortib olishning ikki yoqlama zamonaviy shakli egalladi: uglerod — ochilib qolgan dengiz tubida tabiiy gaz uchun burg‘ilash orqali, ma’lumotlar esa — xalqaro institutlarning bilimlarni tizimli ravishda yig‘ib olishi orqali. Maqolada Orol dengizi beparvolik tufayli yomonlashayotgani emas, balki uzoqdagi hokimiyat markazlari manfaatlariga xizmat qilishi uchun faol ravishda inqiroz holatida ushlab turilayotgani ko‘rsatiladi. Orol dengizi havzasida ekologik adolat mahalliy suverenitetni tiklashni talab etadi.

Kalit so‘zlar

Orol dengiziekologik adolatsizlikpaxta yakkahokimligiuglevodorod qazib olishma’lumotlar mustamlakachiligiepistemik adolatsizlikqoraqalpoq xalqiАральское мореэкологическая несправедливостьмонокультура хлопкадобыча углеводородовколониализм данныхэпистемическая несправедливостькаракалпакский народAral Seaenvironmental injusticecotton monoculturehydrocarbon extractiondata colonialismepistemic injusticeKarakalpak people

Iqtibos keltirish

Laziza Abdullaeva; James Strick; Лазиза Абдуллаева; Джеймс Стрик; Laziza Abdullaeva; James Strick (2026). Cotton, Carbon, and Data: Tracing the Lineage of Environmental Injustice in the Aral Sea. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910005

Identifikator
https://rf-library.uz/article/1942b7eeae25/cotton-carbon-and-data-tracing-the-lineage-of-environmental-injustice-in-the
DOI
10.66073/ReFocus-Conf/0910005
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Karakalpak State University; Authors
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Repozitoriyga qo‘shildi
2026-10-31