Research Focus Library RepositoryOchiq Ilmiy Repozitoriy
ARTICLE 2026 Vol 1 · No 6 RU 0400bcd47e98

Current hydroecological problems of the Aral Sea basin

Современные гидроэкологические проблемы бассейна Аральского моря | Orol dengizi havzasining hozirgi gidroekologik muammolari

Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6)

Annotatsiya

The article examines the current hydroecological problems of the Aral Sea basin, the initial stage in the development of which dates back to 1988–1990. The priority problems are identified: depletion and pollution of river waters, the negative role of collector-drainage runoff, the state of anthropogenic irrigation discharge lakes, contamination of the region with pesticides and mineral fertilizers, and the deterioration of drinking water quality. The importance of studying long-term and seasonal changes in mineralization, ionic composition, nutrients and organic matter using the water pollution index (WPI) is emphasized. The need for basin-based zoning of irrigated areas by individual collectors and for the use of GIS maps to display hydroecological processes is substantiated. It is noted that preserving the Aral Sea and the ecosystems of the Amu Darya delta requires an integrated solution to interrelated hydroecological tasks.

в статье рассматриваются современные гидроэкологические проблемы бассейна Аральского моря, начальный этап развития которых относится к 1988–1990 гг. Выделены первоочередные проблемы: истощение и загрязнение речных вод, негативная роль коллекторно-дренажного стока, состояние антропогенных ирригационно-сбросовых озер, загрязнение региона пестицидами и минеральными удобрениями, ухудшение качества питьевой воды. Подчеркивается важность изучения многолетних и сезонных изменений минерализации, ионного состава, биогенных и органических веществ с применением индекса загрязненности воды (ИЗВ). Обоснована необходимость бассейнового районирования орошаемых территорий по отдельным коллекторам и использования ГИС-карт для отображения гидроэкологических процессов. Отмечено, что сохранение Аральского моря и экосистем дельты Амударьи требует комплексного решения взаимосвязанных гидроэкологических задач.

Maqolada rivojlanishining dastlabki bosqichi 1988–1990-yillarga to‘g‘ri keladigan Orol dengizi havzasining hozirgi gidroekologik muammolari ko‘rib chiqiladi. Birinchi navbatda hal etilishi lozim bo‘lgan muammolar ajratib ko‘rsatilgan: daryo suvlarining kamayib ketishi va ifloslanishi, kollektor-zovur oqimining salbiy roli, antropogen irrigatsiya-tashlama ko‘llarining holati, mintaqaning pestitsidlar va mineral o‘g‘itlar bilan ifloslanishi, ichimlik suvi sifatining yomonlashuvi. Minerallashuv, ion tarkibi, biogen va organik moddalarning ko‘p yillik va mavsumiy o‘zgarishlarini suvning ifloslanish indeksi (SII) yordamida o‘rganish muhimligi ta’kidlanadi. Sug‘oriladigan hududlarni alohida kollektorlar bo‘yicha havzaviy rayonlashtirish hamda gidroekologik jarayonlarni aks ettirishda GAT-xaritalardan foydalanish zarurligi asoslab berilgan. Orol dengizi va Amudaryo deltasi ekotizimlarini saqlab qolish o‘zaro bog‘liq gidroekologik vazifalarni kompleks hal etishni talab qilishi qayd etilgan.

Kalit so‘zlar

gidroekologiyaOrol dengizi havzasikollektor-zovur suvlariirrigatsiya-tashlama ko‘llaridaryo suvlarining ifloslanishipestitsidlarichimlik suvisuvning ifloslanish indeksi (SII)GAT-xaritalashгидроэкологиябассейн Аральского моряколлекторно-дренажные водыирригационно-сбросовые озеразагрязнение речных водпестицидыпитьевая водаиндекс загрязненности воды (ИЗВ)ГИС-картографированиеhydroecologyAral Sea basincollector-drainage watersirrigation discharge lakesriver water pollutionpesticidesdrinking waterwater pollution index (WPI)GIS mapping

Iqtibos keltirish

Berdimuratova A.; Seytbekova A.B.; Janabayeva A.J.; Бердимуратова А.; Сейтбекова А.Б.; Жанабаева А.Ж.; Berdimuratova A.; Seytbekova A.B.; Janabayeva A.J. (2026). Current hydroecological problems of the Aral Sea basin. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(6). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/0910090

Identifikator
https://rf-library.uz/article/0400bcd47e98/current-hydroecological-problems-of-the-aral-sea-basin
DOI
10.66073/ReFocus-Conf/0910090
Litsenziya
Copyright (c) 2026 Karakalpak State University; Authors
Nashriyot
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Repozitoriyga qo‘shildi
2026-10-31