AUTISTIK SPEKTR BUZILISHI BO‘LGAN BOLALARDA DIQQATNI RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY TAMOYILLARI

Mazkur maqolada autistik spektr buzilishi (ASB) bo‘lgan bolalarda diqqat jarayonini rivojlantirishga doir psixologik-pedagogik tamoyillar chuqur tahlil qilinadi. Diqqat inson ongining asosiy funksiyalaridan biri bo‘lib, atrof-muhitdagi hodisa va voqealarni ongli ravishda idrok qilish, axborotlarni saralash, muhimini ajratib olish va unga nisbatan faoliyatni yo‘naltirishda hal qiluvchi omil hisoblanadi. ASB bo`lgan bolalarda diqqatning xususiyatlari, e’tiborning barqaror emasligi, sensor sezgirlik va ijtimoiy muloqotdagi cheklovlar tufayli o‘ziga xos bo‘ladi. Maktabgacha va boshlang‘ich maktab yoshidagi ASB bo`lgan bolalar uchun diqqatni rivojlantirish ularning kognitiv, hissiy va ijtimoiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Maqolada bolalarning yoshiga xos diqqat xususiyatlari, ASBbo`lgan bolalarda diqqatning ixtiyorsiz, ixtiyoriy va post-ixtiyoriy turlari, shuningdek har bir bosqichdagi rivojlanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Pedagoglar, ota-onalar va psixologlar uchun diqqatni rivojlantirishda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan samarali metod va texnologiyalar, didaktik o‘yinlar, mashqlar, interaktiv va sensor treninglar tizimlashtiriladi. Diqqatni shakllantirishda bolalarning qiziqishlari, individual yondashuv, bosqichmabosqichlik, motivatsiya va ijobiy emotsional muhit yaratish muhim omil sifatida o`rganiladi. Shuningdek, maqolada diqqat buzilishining oldini olish, uni erta aniqlash va korreksion ishlar orqali tuzatish yo‘llari ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari ASB bolalarda kognitiv salohiyatni oshirish, ularni faollikka undash va darslarda samarali ishtirokini ta’minlashda amaliy qo‘llanma sifatida muhim ahamiyatga ega.