Research Focus Library RepositoryОткрытый научный репозиторий
ARTICLE 2025 Vol 1 · No 1 UZ 034d1b999857

AUTISTIK SPEKTR BUZILISHI BO‘LGAN BOLALARDA DIQQATNI RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY TAMOYILLARI

BASIC PRINCIPLES OF DEVELOPING ATTENTION IN CHILDREN WITH AUTISM SPECTRUM DISORDER | ОСНОВНЫЕ ПРИНЦИПЫ РАЗВИТИЯ ВНИМАНИЯ У ДЕТЕЙ С РАССТРОЙСТВОМ АУТИСТИЧЕСКОГО СПЕКТРА

Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(1), 410–414

Аннотация

Mazkur maqolada autistik spektr buzilishi (ASB) bo‘lgan bolalarda diqqat jarayoninirivojlantirishga doir psixologik-pedagogik tamoyillar chuqur tahlil qilinadi. Diqqat inson ongining asosiyfunksiyalaridan biri bo‘lib, atrof-muhitdagi hodisa va voqealarni ongli ravishda idrok qilish, axborotlarnisaralash, muhimini ajratib olish va unga nisbatan faoliyatni yo‘naltirishda hal qiluvchi omil hisoblanadi.ASB bo`lgan bolalarda diqqatning xususiyatlari, e’tiborning barqaror emasligi, sensor sezgirlik va ijtimoiymuloqotdagi cheklovlar tufayli o‘ziga xos bo‘ladi. Maktabgacha va boshlang‘ich maktab yoshidagi ASBbo`lgan bolalar uchun diqqatni rivojlantirish ularning kognitiv, hissiy va ijtimoiy rivojlanishida muhimahamiyatga ega. Maqolada bolalarning yoshiga xos diqqat xususiyatlari, ASBbo`lgan bolalarda diqqatningixtiyorsiz, ixtiyoriy va post-ixtiyoriy turlari, shuningdek har bir bosqichdagi rivojlanish xususiyatlari tahlilqilinadi. Pedagoglar, ota-onalar va psixologlar uchun diqqatni rivojlantirishda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgansamarali metod va texnologiyalar, didaktik o‘yinlar, mashqlar, interaktiv va sensor treninglartizimlashtiriladi. Diqqatni shakllantirishda bolalarning qiziqishlari, individual yondashuv, bosqichmabosqichlik, motivatsiya va ijobiy emotsional muhit yaratish muhim omil sifatida o`rganiladi. Shuningdek,maqolada diqqat buzilishining oldini olish, uni erta aniqlash va korreksion ishlar orqali tuzatish yo‘llariham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari ASB bolalarda kognitiv salohiyatni oshirish, ularni faollikkaundash va darslarda samarali ishtirokini ta’minlashda amaliy qo‘llanma sifatida muhim ahamiyatga ega. 

This article provides an in-depth analysis of the psychological and pedagogical principles of developing attention in children with autism spectrum disorder (ASD). Attention is one of the main functions of the human mind, and is a decisive factor in the conscious perception of events and phenomena in the environment, sorting information, isolating the important and directing activity in relation to it. The characteristics of attention in children with ASD are unique due to the instability of attention, sensory sensitivity and limitations in social communication. The development of attention for children with ASD of preschool and primary school age is of great importance for their cognitive, emotional and social development. The article analyzes the age-specific characteristics of attention in children, involuntary, voluntary and post-voluntary types of attention in children with ASD, as well as the characteristics of development at each stage. Effective methods and technologies, didactic games, exercises, interactive and sensory trainings that can be used to develop attention for educators, parents and psychologists are systematized. Children's interests, an individual approach, gradualness, motivation and the creation of a positive emotional environment are studied as important factors in the formation of attention. The article also examines ways to prevent attention disorders, their early detection and correction through corrective work. The results of the study are important as a practical guide to increasing cognitive potential in children with ASD, encouraging them to be active and ensuring their effective participation in classes.

В данной статье представлен углубленный анализ психолого-педагогических принципов развития внимания у детей с расстройством аутистического спектра (РАС). Внимание — одна из главных функций человеческого разума, решающий фактор в сознательном восприятии событий и явлений в окружающей среде, сортировке информации, выделении важного и направлении деятельности в соответствии с ним. Характеристики внимания у детей с РАС уникальны из-за нестабильности внимания, сенсорной чувствительности и ограничений в социальной коммуникации. Развитие внимания у детей с РАС дошкольного и младшего школьного возраста имеет большое значение для их когнитивного, эмоционального и социального развития. В статье анализируются возрастные особенности внимания у детей, непроизвольные, произвольные и постпроизвольные типы внимания у детей с РАС, а также особенности развития на каждом этапе. Систематизированы эффективные методы и технологии, дидактические игры, упражнения, интерактивные и сенсорные тренировки, которые могут быть использованы для развития внимания педагогами, родителями и психологами. В статье рассматриваются интересы детей, индивидуальный подход, постепенность, мотивация и создание позитивной эмоциональной среды как важные факторы формирования внимания. Также анализируются способы профилактики расстройств внимания, их раннего выявления и коррекции посредством коррекционной работы. Результаты исследования важны как практическое руководство по повышению когнитивного потенциала у детей с РАС, поощрению их активности и обеспечению эффективного участия в занятиях.

Ключевые слова

attention developmentautism spectrum disorderchild psychologyattentionsensory integrationdidactic gameseducational methodologycognitive developmentactivity-oriented approachpedagogical principles.Развитие вниманиярасстройства аутистического спектрадетская психологиявниманиесенсорная интеграциядидактические игрыметодика обучениякогнитивное развитиеориентированный на деятельность подходпедагогические принципы.diqqatni rivojlantirishautistik spektr buzilishibolalar psixologiyasie’tiborsensor integratsiyadidaktik o‘yinlarta’lim metodikasikognitiv rivojlanishfaoliyatga yo‘naltirilgan yondashuvpedagogik tamoyillar.

Как цитировать

Ne'matovna, Istamova Sitora (2025). AUTISTIK SPEKTR BUZILISHI BO‘LGAN BOLALARDA DIQQATNI RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY TAMOYILLARI. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(1), 410–414.

Идентификатор
https://rf-library.uz/article/034d1b999857/autistik-spektr-buzilishi-bolgan-bolalarda-diqqatni-rivojlantirishning-asosiy
Лицензия
Copyright (c) 2025 Research Focus International Scientific Journal
Издатель
LLC Ilm-fan va innovatsiyalar akademiyasi
Добавлено в репозиторий
2026-08-07