Influence of the lithological composition of soils on seepage water losses in the Kegeyli Canal
Влияние литологического состава грунтов на фильтрационные потери воды в канале Кегейли | Gruntlar litologik tarkibining Kegeyli kanalidagi filtratsion suv yo‘qotishlariga ta’siri
Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7)
Abstract
В статье приводятся результаты инженерно-геологических условий трассы канала Кегейли Республики Каракалпакстан, которые показали, что на трассе канала залегают аллювиальные пылеватые пески, супеси, суглинки. Приводится методика расчета фильтрационных потерь оросительной воды на примере канала Кегейли с учетом инженерно-геологических условий. Расчеты выполнены с использованием формулы Павловского Н.Н. Результаты фильтрационных потерь канала показали, что вдоль канала протяженностью 55 км происходят неравномерные потери воды. Результаты расчетов показали, что максимальное, среднее и минимальное значения потерь воды на фильтрацию на один погонный километр по всей длине канала составляют: Qfmax=3,01- 4,9 м3/с; Qfср=1,22 – 3,3 м3/с; Qfмин=0,07 – 0,8 м3/с соответственно. В расчетах значения коэффициента фильтрации глинистых грунтов были определены при помощи экспериментальной корреляционной зависимости между числом пластичности и коэффициентом фильтрации. Построен график, который описывает фильтрационные потери воды по всей длине канала Кегейли, который показал, что вдоль трассы канала Кегейли наблюдаются неравномерные фильтрационные потери воды. Для уменьшения непроизводительных потерь воды в канале необходимо проектировать антифильтрационное покрытие. Антифильтрационные мероприятия необходимо осуществлять с учетом фильтрационных свойств грунтов.
Maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi Kegeyli kanali trassasining muhandislik-geologik sharoitlarini o‘rganish natijalari keltirilgan bo‘lib, ular kanal trassasida allyuvial changsimon qumlar, qumloqlar va qumoqlar yotganini ko‘rsatdi. Muhandislik-geologik sharoitlarni hisobga olgan holda Kegeyli kanali misolida sug‘orish suvining filtratsiyaga yo‘qolishini hisoblash uslubi bayon etilgan. Hisoblar N.N. Pavlovskiy formulasi yordamida bajarilgan. Kanaldagi filtratsion yo‘qotishlar natijalari uzunligi 55 km bo‘lgan kanal bo‘ylab suv notekis yo‘qolishini ko‘rsatdi. Hisob natijalariga ko‘ra, kanalning butun uzunligi bo‘yicha har bir chiziqli kilometrga to‘g‘ri keladigan filtratsion suv yo‘qotishlarining maksimal, o‘rtacha va minimal qiymatlari mos ravishda Qfmax=3,01–4,9 m³/s; Qfo‘rt=1,22–3,3 m³/s; Qfmin=0,07–0,8 m³/s ni tashkil etadi. Hisoblarda gilli gruntlarning filtratsiya koeffitsiyenti qiymatlari plastiklik soni bilan filtratsiya koeffitsiyenti o‘rtasidagi eksperimental korrelyatsion bog‘liqlik yordamida aniqlangan. Kegeyli kanalining butun uzunligi bo‘yicha filtratsion suv yo‘qotishlarini tavsiflovchi grafik tuzilgan; u kanal trassasi bo‘ylab filtratsion yo‘qotishlar notekis ekanini ko‘rsatdi. Kanaldagi samarasiz suv yo‘qotishlarini kamaytirish uchun filtratsiyaga qarshi qoplama loyihalash zarur. Filtratsiyaga qarshi tadbirlarni gruntlarning filtratsiya xossalarini hisobga olgan holda amalga oshirish lozim.
Keywords
Kegeyli kanalifiltratsiyasuv yo‘qotilishilitologik tarkibКанал Кегейлифильтрацияпотери водылитологический составKegeyli Canalseepagewater losseslithological composition
How to cite
Aimbetov Izzet Kalliyevich; Aknazarov Omirbay Sabirbaevich; Akimbayeva Saltanat Salamatovna; Аимбетов Иззет Каллыевич; Акназаров Омирбай Сабирбаевич; Акимбаева Салтанат Саламатовна; Aimbetov Izzet Kalliyevich; Aknazarov Omirbay Sabirbaevich; Akimbayeva Saltanat Salamatovna (2026). Influence of the lithological composition of soils on seepage water losses in the Kegeyli Canal. Partner conferences of the International Scientific Journal Research Focus, 1(7). https://doi.org/10.66073/ReFocus-Conf/1610002